Slideshow Image 2

Mali Zup madim a majaw, buga masha ni gau katut

Myen mung a dingdung daw, Jinghpaw mungdaw, Mali Hka hte N’Mai Hka Mazup e galaw na, Myen hpyen asuya a hka wanjak masing kaba a majaw, grup yin buga masha ni, grau grau gawt hkrum nga sai re.


Ndai shata praw 7 ya shani hta mung, Mali-N’Mai Zup mare Tang Hpre buga salang ni hpe, Myitkyina Mare Uphkang Rung (Ma-Ya-Ka) de alak mi shaga la nhtawm, “kahtawng htawt sit na lam” atik anang lata masat htu, yin la shagun wa sai lam, buga masha ni tsun ai.

Dai hta sha n ga, Ma-Ya-Ka salang ni nan mung, Tang Hpre mare de jahkring hkring sa nna, “dum nta htawt sit na ningdang ai ni gaw tara upadi hte ahkyak la na hkrum na, pyada dap hkyuk de rim bang hkrum na” nga nna mung, jahkrit shama nga ai lam, chye lu ai.

Ya ten, Mali Zup e hka wanjak a matu hka madim kaba n galaw shi yang, jau ja htu sha ai lam ni galaw nga ai re. Raitim, daini tam daini sha buga masha ni ja htu ahkang pat hkum ai lam hpe, lai wa sai January shata praw 2 ya shani, hpyen asuya ndau shana wa ai lam, sagawn chye lu ai.

email kaw na la bang da ai.


MATUT HTI NA »

SAN MAYU AI! CHYE MAYU AI!

KIO, KDA, NDA-K
Daini na ten hpa majaw mungshawa hte rau n nga ai. Hpa majaw n sen zim taw nga ai?
Kaja wa mungshawa a matu galaw nga ai teng yang, daini na ten hpa majaw, "yu maram policy" hte SPDC hpe myiman tau agam nga ai?
Mungkan ting kadai mung n hkap la ai SPDC hpyen gumshyem hpe hpa majaw ya ten du hkra jinghku galaw nga ai?
Mungshawa gaw SPDC hpe ninghkap taw nga sai...hpa majaw KKK ni n pru wa ai..hpa majaw lamwoi ningshawng n galaw ai?
Makoi magap nna kadai mung kadai tinang a uphpung uphpawng a matu sha shajin galaw nga na kun?


Democracy asuya lung wa ai ten hta mung KKK ni Jinghpaw Wunpawng yawng a gawng malai nga nna kadai mung kadai chye ai hku naw tsun shaga na kun?
J.W Hkalup Hpung Ginjaw (KBC)
1.Tengman ai lam hpe tsun shaga ai gaw Karai awng sharawng ai lam re.
2. N teng n man ai hpe ninghkap ai lam gaw Karai awng sharawng ai lam re.
3. Anhte kamsham ai Karai Kasang gaw asak hkrung ai hte tengman ai Karai Kasang re.
4. Madu Yesu asak si hkam ai lam gaw yubak kaw na hkyela ai hte tengman ai lam hpe sakse madun ai lam re.
5. Mawshe gaw Karai a magma gun langai hte amyusha ningbaw langai mung re.
6. Shakawn Kungdawn Laika hpe ka ai Davi Hkawhkam mung Karai a magam hte shinggyim Hkawhkam galaw ai wa re.
7. Hkam sharang lam hpe sharin ya ai Madu Yesu gaw Yerusalem nawku htingnu kata matsat shabat n se n sa galaw ai ni hpe gayat gau shapraw sai.
8. Deniela gaw Hkangkyi lawng hta n hkrit n tsang Karai myiman hpe sha tau let tatut Karai hpe kamsham sadi dung ai lam sakse matut ai Karai a magam gun wa re.
9. Kasa Paulu gaw Roma asuya hpe Karai a magam gun let ninghkap ai wa re. Lahta na madi madun ai lam ni gaw chyum mungga hta ka da ai lam ni re..
Ndai lam ni hpe shani shana hkaw tsun nga ai, anhte hpungwoi ni dai ni gara de n sen pru taw nga ai kun? Jinghpaw Wunpawng nawku hpung masha ni hpe lamwoi nga ai MBC, KBC ningbaw ningla ni..daini anhte mungdan kata byin taw nga ai mungshawa hte hpa rai rau n nga ai? Hpa majaw tengman ai lam ni hpe tsun shaga na matu hkrit tsang makoi agam taw nga ma ai kun?

Karai a magam gun ni rai kun? SPDC (Myen gumshem hpyen asuya) a magma gun ni rai kun? Shinggyim myit n rawng ai matse labye SPDC hpe hpa majaw naw hkrit tsang nga ma ai kun? Hpa majaw tengman ai lam hpe tsun shaga na jawngma ni hpe hkumpat ai? Shingyim myiman hpe tau na kun? Karai a myiman hpe tau na kun? Karai a ntsa sadi dung na kun? SPDC ntsa hta sadi dung nga na kun?

Mungshawa Ni
Daini anhte kadai hpe naw la na? Daini anhte kadai hpang hkan na? Daini anhte hpa galaw na? Jinghpaw mung a matu "K" ni hpe la na kun? KKK ni gaw daini kaja wa Jinghpaw Wunpawng myusha ni hpe lamwoi nga ai kun? Lamwoi lu na kun? Gara hku di nna ndai KKK ni hpe gahkyin gumdin nna "K" langai Jinghpaw hpyendap langai sha tai hkra galaw na? Kadai wa hpe Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a ningbaw shatai na?

RAM MA NI HPE SAW LAJIN DAT AI
Yagon, mandalay kaw nga nna maigan sa lam hpe sha tam let aten shama taw na kun?
Ya ten byin taw nga sai mungmasa satlawat hta hkan nna tinang Jinghpaw mung de lung wa nna jinghpaw mung a matu hkyen lajang ai lam hta tatut shanglawm ga.
Tinang kanu mungdan de lung wa saga. Aten ya rai sai! Jinghpaw mung a matu na a ramma prat hpe labau shang jai lang akyu jashawn na gaw ya aten nan rai sai.

LAUBAN LAU NA NI
Nang lu ai sutgan, ja gumhpraw hpe ndai ten hta myu a matu mungdan a matu jai lang ga. Jinghpaw ni lu ai sutgan gaw Jinghpaw Wunpawng munggdan hte Jinghpaw Wunpawng amyusha ni a matu rai u ga.

HPAJI NINGHKRING NI
Nang du nga ai mungkan gara jut kaw na raitim daini na amyusha ni nga ai Jinghpaw Wunpawng mungdan de wa rit.
Daini Jinghpaw Wunpawng amyusha ni hpe lamwoi ningshawng madun, ningbaw tai na matu wa rit. Lam shagu a matu Jinghpaw Wunpawng amyusha ni nang hpe la nga ai.
Daini n-gup ga hte sha, myutsaw mungtsaw n tsun taw saga. Galaw ra sai magam bungli ni hta tatut shanglawm let Jinghpaw Wunpawng mungdan hpe gawgap la saga.
Masting: Na a gasan hte ningmu laika ni hpe ndai myutsawsakse@yahoo.com de ading tawk ka mai ai lam, chye shangun dat ai.

Forward Mail kaw na.


MATUT HTI NA »

Jinghpaw jawngma ni Ma-Pa-Hka Myen hpyendu 2 hpe jawm adup

Myen mung a dingdung daw, Jinghpaw mungdaw mare daju Myitkyina e, chyauman Jinghpaw jawngma ni jawm pawng nna, Myen hpyendu 2 hpe jawm adup tawn ai majaw, mare daju e shimlam shaja tawn ai lam, buga masha ni tsun ai.

Lai wa sai January shata htum 31 ya shana hta Myitkyina Dakkasu na Jinghpaw jawngma ni hte lahta tsang jawngma ni jawm nna, Myen a Myitkyina-daju Dingdung Daw Daju (Ma-Pa-Hka) a hpyendu 2 hpe jawm adup gayet ai re lam, jawngma shiga lawk tsun ai.

Byin wa ai manghkang ningpawt gaw, Ma-Pa-Hka na Myen hpyendu ni hku nna, “Jinghpaw amyushayi ni hpe gumhpraw jaw na loi loi hte shaga mai ai” nga nna, tsun ndau nga ai majaw, dai hpe Jinghpaw jawngma ni n hkam lu ai hte, ya na zawn Myen hpyendu ni hpe jawm adup ai madang du wa ai re lam, ndai manghkang hte ni kahtep ai ni tsun ai.

Maga mi de ndai mabyin a majaw, manghkang byin ai shana kaw na Myitkyina mare kata shana hkying 10 hpang kawn kadai mawdaw lam de n mai pru na aming hpe, Myen hpyen asuya matsun tawn sai lam, Myitkyina buga masha ni Kachin News Group de tsun shana wa ai.

Ndai manghkang hte matut nna, Myen gaw shanhte n’tsen ai jawngma marai 6 hpe lu rim sai raitim, law malawng hpe n lu rim ai lam, KNG sagawn chye lu ai.

KNG


MATUT HTI NA »

Jet ai munghpawm byin hkra, Panglong Ga Sadi asak jahkrung ra: KIO ningbaw kaba

Daini February praw 5 ya shani ang ai, Wungpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap (KIA) a 49 Ning Hpring Rawtmalan Nhtoi hta, “jet ai munghpawm Myen mungdan byin wa hkra, Panglong Ga Sadi hpe asak bai jahkrung ra ai,” nga nna, rawtmalan mungga hte shadum dat sai re.


Laika man mali galu ai, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) ningbaw kaba Lanyaw Zawng Hra a mungga hta, Myen mung a mungmasa manghkang ningpawt gaw, 1947, February 12 ya shani, Jinghpaw, Hkang, Sam bawsang ningbaw ni hte Myen bawsang ningbaw Awng San lapran, myit hkrum let munghpawm Myen mungdan jawm gaw de wa ai, labau shang Panglong Ga Shaka hpe daini du hkra shadik shatup ai lam n nga ai majaw re, nga ai.

Panglong Ga Sadi hta bawsang shagu tinang mungdaw tinang hpajang uphkang lu ai, Munghpawm Myen Mungdan gaw gap na myit hkrum tawn ai raitim, 1948 January praw 4 ya hta, Inglik mung maden wa kawn shanglawt lu ai hpang kaw na, masha grau law ai Myen ni sha, mungdan ting hpe up madu sha wa nna, Ga Sadi hpe n gawn n sawn di kau ai lam, mungga hta tsun ai.

Bai, 1947 ning hta ka ai, Mung Uphkang Rara Kanu (constitution) hpe, Panglong myit hkrum ga sadi hte maren n ka ai sha n ga, daini du hkra, bawsang amyu kaji ni gaw, Panglong Ga Sadi hte maren hpa akyu n hkam sha ai hte, Jinghpaw ni mung, Myen ni woi ai asuya hte, ndai mungmasa manghkang hpe ku ntsa man hkrum bawngban hparan la n mai ai majaw, hpang jahtum laknak hpai rawtmalan wa ai re lam, mungga hta tsun da nga ai.

KIA gaw, 1961 kawn 1976 du hkra, laksan awm dawm mungdan gaw de na yaw shada let, Myen ginjaw asuya hte gap hkat wa sai raitim, 1976 kawn gaw, jet ai munghpawm Myen mungdan kata, madu uphkang mungdaw hpyi ai madang de shagrit let rawtmalan sa wa ai gaw, dai ni ten du hkra re.

KIA gaw, 1994 ning February 24 hta, Myen hpyen asuya hte, gap hkat jahkring tawn nhtawm, hpyen asuya a ninggam sanit mungmasa lam masan hpe madi shadaw wa sai.

2004 hte 2007 laman, KIO/A gaw hpyen asuya a mungdan gaw da ai tara nhprang ka ai Mungbawng Zuphpawng (National Convention) de mung, ngut hkra madi shadaw shanglawm wa nna, dai kawn pru ai hpyen asuya htani htana asak galu na lam hkamdahka jaw ai, Mung Uphkang Tara Kanu hpe mung 2008 ning hta, madi shadaw ya sai re.

Ndai zawn n madi shadaw shi yang, KIO/A gaw, jet ai Munghpawm Myen mungdan byin wa na matu mara, kaga bawsang simsa lam hpung 13 hte rau, hpyen asuya a Mungbawng Zuphpawng de laika langai, jawm tang shawn sai re.

Dai hpang mung, Jinghpaw mungdaw hpe Jinghpaw ni nan madu uphkang lu na matu mung, lawnglam 19 hte Mungbawng Zuphpawng de tang madun sai re.

Raitim, dai zawn KIO/A, dinghkrai hte kaga myit rum hpung ni hte jawm tang madun ai lam yawng hpe, hpyen asuya n hkap la ai.

Rawtmalan mungga hta matut nna, ya ten, Myen asuya hte, jahkrup jahkrum ai lam ni galaw tim, hpa mahtai n lu ai lam gaw, Myen asuya gaw, KIO kata magam dap law law nga tim, KIA dap langai hpe sha, shi n pu taw ai, Jarit Sin Dap de gale na sha tsun shadut nga ai majaw re, nga ai.

Ndai Jarit Sin Dap gabaw hte seng nna, KIO hte Myen lapran, lai wa sai, January 29 ya shani hta mung, 10 lang ngu na, Jinghpaw mungdaw mare daju Myitkyina e hkrum shaga wa sai, rai nga ai.

KIO/A ningbaw kaba Zawng Hra a rawtmalan mungga hta, Myen mungdan ting na amyusha ni yawng gaw, jet ai Munghpawm Myen Mungdan byin wa hkra, jawm shakut sa wa na matu mung, saw lajin dat ai re.

KNG


MATUT HTI NA »

မေလးရွားက ဒုကၡသည္မ်ားကုိ ယာယီ ေနခြင့္ျပဳရန္ စီစဥ္


ကုိေထြး
ကုလသမဂၢက ဒုကၡသည္ အျဖစ္ အသိအမွတ္ ျပဳထားသူမ်ားကုိ မေလးရွား အစုိးရက ယာယီေနထိုင္ခြင့္ လက္မွတ္မ်ား ထုတ္ေပးရန္ ပထမဆုံး အႀကိမ္အျဖစ္ စီစဥ္ေနေၾကာင္း သိရသည္။

မေလးရွား ျပည္ထဲေရး ၀န္ႀကီးဌာန အေထြေထြအတြင္းေရးမႉး Mahmood Adamက လက္မွတ္ ျပဳလုပ္ေပးမည့္ အခ်ိန္ကုိ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုျခင္း မရွိေသာ္လည္း ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီးရုံး (UNHCR) ႏွင့္ ေဆြးေႏြးမႈမွာ ေနာက္ဆုံး အဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီဟု ေျပာဆုိေၾကာင္း တနဂၤေႏြေန႔ထုတ္ AP သတင္းတပုဒ္တြင္ ေရးသားထားသည္။

မေလးရွားအာဏာပုိင္တုိ႔က တရားမ၀င္ ေနထုိင္သည့္ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ားကုိ ဖမ္းဆီးရာတြင္ ဒုကၡသည္မ်ားလည္း မၾကာခဏ အဖမ္းခံရေလ့ ရိွသည္။ ယခု ထုတ္ေပးရန္ စီစဥ္ေနသည့္ ယာယီေနထိုင္ခြင့္ လက္မွတ္မ်ား ကုိင္ေဆာင္ထားပါက ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းမႈမွ ကင္းလြတ္မည္ ျဖစ္သည္။

မေလးရွားအစိုးရ၏ ယာယီေနထိုင္ခြင့္ လက္မွတ္ အစီအစဥ္ကုိ UNHCR ႏွင့္ မေလးရွားအေျခစိုက္ လူမႈ ကူညီေရး အဖြဲ႔မ်ားက ႀကိဳဆိုလိုက္သည္။

UNHCR ေျပာခြင့္ရ ပုဂၢဳိလ္ Yante Ismailက “ဒုကၡသည္ေတြကို ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အကာအကြယ္ေပးေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မေလးရွား အစိုးရနဲ႔ က်မတို႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္၊ မေလးရွားအစိုးရက အဲဒီအတိုင္း ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ႀကိဳးစားလုိက္တာ ျဖစ္တယ္လို႔ က်မ ယုံၾကည္ပါတယ္” ဟု ဧရာ၀တီသို႔ ေျပာသည္။

မေလးရွား အေျခစိုက္ ခ်င္းဒုကၡသည္ ေကာ္မတီမွ အမႈေဆာင္အဖြဲ႔၀င္ တဦးျဖစ္သူ ဦးတင္ေမာင္ေဆြက “ဒီကတ္ထုတ္ေပး လိုက္လို႔ လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ ေနထိုင္ခြင့္ အလုပ္ လုပ္ခြင့္ ရွိမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ တတိယႏိုင္ငံသြားတဲ့ က႑ကို နည္းနည္း ေမ့သြားမလား ဆိုၿပီးေတာ့ ျမင္တယ္” ဟု ေျပာသည္။

ရခုိင္ ဒုကၡသည္ ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖဲြ႔မွ ေျပာခြင့္ရ ပုဂၢဳိလ္ တဦးက “ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျဖစ္သြားတာက ျမန္မာျပည္က ဒုကၡသည္ေတြကို တနည္းနဲ႔ လက္ခံလိုက္တဲ့ သေဘာေပါ့” ဟု ေျပာသည္။

ကုလသမဂၢ၏ ဒုကၡသည္မ်ား ခုိလႈံခြင့္ ဆုိင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကုိ မေလးရွားက လက္မွတ္ ေရးထိုး ထားျခင္းမရွိေသးေပ။

မေလးရွားတြင္ သိန္းႏွင့္ခ်ီေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား တရားမ၀င္ ေနထုိင္ၿပီး အလုပ္ လုပ္ကိုင္ေနၾကေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ျပန္လွ်င္ ဖမ္းဆီးခံရမည္ကုိ စုိးရိမ္သျဖင့္ ဒုကၡသည္အျဖစ္ အသိအမွတ္ ျပဳေပးရန္ UNHCR ၏ အကူအညီကုိ ေတာင္းခံသူ အမ်ားအျပား ရိွေၾကာင္း သိရသည္။

တခ်ဳိ႕ေသာ ျမန္မာျပည္သားမ်ားက ျပည္ေတာ္ျပန္လွ်င္ အႏၱရာယ္ မရိွေသာ္လည္း မေလးရွားတြင္ ဆက္လက္ေနထုိင္ရန္၊ တတိယႏုိင္ငံတခုသုိ႔ သြားေရာက္ခြင့္ရရန္ စသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားျဖင့္ UNHCR ကုိ ခ်ဥ္းကပ္ၾကသည္ဟု သိရသည္။

မေလးရွားႏိုင္ငံတြင္ ဒုကၡသည္ အျဖစ္ ေလွ်ာက္ထားသူ ႏုိင္ငံစုံမွ လူေပါင္း ၇၅၆၀၀ ခန္႔ရွိေၾကာင္း UNHCR၏ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

“ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ ၉၁ ရာခုိင္ႏႈန္းက ျမန္မာႏုိင္ငံသားေတြ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု UNHCR အရာရိွ Yante Ismail က ဆိုသည္။




ဧရာ၀တီ


MATUT HTI NA »